{"id":73,"date":"2023-10-21T14:50:28","date_gmt":"2023-10-21T14:50:28","guid":{"rendered":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/?p=73"},"modified":"2023-10-21T14:50:30","modified_gmt":"2023-10-21T14:50:30","slug":"gorme-engelli-yolundaki-taslar-ve-elini-tasin-altina-koyanlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/2023\/10\/21\/gorme-engelli-yolundaki-taslar-ve-elini-tasin-altina-koyanlar\/","title":{"rendered":"G\u00f6rme Engelli Yolundaki Ta\u015flar ve Elini Ta\u015f\u0131n Alt\u0131na Koyanlar"},"content":{"rendered":"

Bu yaz\u0131y\u0131 yazma amac\u0131m hepimizin birer engelli aday\u0131 oldu\u011funu hat\u0131rlamak, hat\u0131rlatmak ve her g\u00fcn ba\u015f\u0131m\u0131za gelen ama fark etmedi\u011fimiz baz\u0131 \u015feylere dikkate \u00e7ekmektir. Engellilik, engelleri, faaliyet s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131 ve kat\u0131l\u0131m k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131 kapsayan \u015femsiye bir terimdir. Engel, v\u00fccut fonksiyonunda veya yap\u0131s\u0131nda mevcut olan bir sorun; faaliyet s\u0131n\u0131rlamas\u0131, bir ki\u015finin bir g\u00f6revi veya eylemi ger\u00e7ekle\u015ftirirken kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir zorluktur; kat\u0131l\u0131m k\u0131s\u0131tlamas\u0131 ise bireyin hayata dahil olurken kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir sorundur. Dolay\u0131s\u0131yla engellilik sadece bir sa\u011fl\u0131k sorunu de\u011fildir. Engellilerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 zorluklar\u0131n \u00fcstesinden gelmek ve \u00e7evresel ve sosyal engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in m\u00fcdahaleler gerekir (D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc – WHO).<\/strong><\/p>

\"Source<\/figure><\/div>

D\u00fcnya genelinde toplamda yakla\u015f\u0131k 1 milyar\u0131n \u00fczerinde engelli birey var. Yani 7 ki\u015fiden 1’i engelli. DS\u00d6’ne g\u00f6re d\u00fcnyada 70 milyon insan tekerlekli sandalyeye ihtiya\u00e7 duyuyor. Ancak bunlar\u0131n sadece %5 – %15’lik k\u0131sm\u0131 bu imkana sahip.<\/p>

Engeller i\u00e7erisinde g\u00f6rme engelli olma durumu belki de insanl\u0131k tarihi boyunca en b\u00fcy\u00fck engel olarak de\u011ferlendirilen bir k\u0131s\u0131t. Yine DS\u00d6 verilerine g\u00f6re k\u00fcresel olarak, en az 2,2 milyar insan\u0131n g\u00f6rme bozuklu\u011fu veya engeli var. Bunlardan en az 1 milyar\u0131 \u00f6nlenebilecek veya hen\u00fcz de\u011ferlendirilmemi\u015f bir g\u00f6rme bozuklu\u011funa sahiptir. G\u00f6rme bozuklu\u011fu olan ki\u015filerin \u00e7o\u011funlu\u011fu 50 ya\u015f\u0131n \u00fczerindedir (DS\u00d6).<\/strong><\/p>

T\u00fcrkiye’de engelli say\u0131s\u0131na dair bulabildi\u011fim en g\u00fcncel kaynak, 2013 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan 2011 y\u0131l\u0131nda toplanan veriler. Bu verilere g\u00f6re T\u00fcrkiye’deki toplam engelli say\u0131s\u0131 4.882.841. \u00dclkemizde g\u00f6rme engelli say\u0131s\u0131n\u0131n ise 220.000 civar\u0131nda oldu\u011fu ifade edilmi\u015f (2016 SGK verileri). Bu say\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek oldu\u011funu tahmin ediyorum. Hepimizin bildi\u011fi, a\u015fina oldu\u011fu yollarda sar\u0131 renkli i\u015faretler bulunan \u015feritler, bloklar g\u00f6r\u00fcyoruz. Bunlar g\u00f6rme engelliler i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f olan yollar. Peki bunlar ne anlama geliyor?<\/p>

Tactile Ground Surface Indicator (TGSI)<\/em><\/strong>, Dokunsal zemin y\u00fczeyi g\u00f6stergeleri (T\u00fcrk\u00e7e), g\u00f6rme bozuklu\u011fu olan ki\u015filerin kendi konumlar\u0131n\u0131, tehlikeli konumlar\u0131n\u0131 ve y\u00fcr\u00fcyecekleri y\u00f6n\u00fc tan\u0131mlamalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle, ayaklarla temas yoluyla g\u00f6rme engellilerin tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak \u015fekilde g\u00fcvenli yerlere sabit bir \u015fekilde kurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>

G\u00f6rme engelliler i\u00e7in uygulanan bu g\u00f6stergeler iki \u00e7e\u015fittir. \u0130lki ikaz g\u00f6stergeleri. \u0130kincisi ise y\u00f6nlendirme g\u00f6stergeleri.<\/p>

\"No<\/figure><\/div>

1) \u0130kaz (uyar\u0131) Dokunsal G\u00f6stergeleri :<\/em><\/strong> Uyar\u0131 dokunma g\u00f6stergelerine ayr\u0131ca tehlike dokunsallar\u0131 ve bazen karar dokunsallar\u0131 da denir. Y\u00fcr\u00fcme y\u00fczeyinde y\u00fckseltilmi\u015f bir saplama veya “nokta” deseninde yerle\u015ftirilirler ve yak\u0131ndaki bir tehlike ile ilgili g\u00f6rme engelli yayalar\u0131 uyarmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rlar. Uyar\u0131 g\u00f6stergeleri bir dur i\u015fareti gibi \u00e7al\u0131\u015facak \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Yol boyunca olu\u015fabilecek tehlikelere kar\u015f\u0131 g\u00f6rme engelli yayalar\u0131 uyar\u0131rlar, bu da ilerlemeye ba\u015flamadan \u00f6nce tehlikenin do\u011fas\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in durmalar\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6sterir. Elbette tehlikenin ne olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtemezler (Mobility Research Center).<\/p>

\"No<\/figure><\/div>

2) Y\u00f6nl\u00fc Dokunsal G\u00f6stergeler : <\/em><\/strong>\u00d6nde Gelen Dokunsallar olarak da adland\u0131r\u0131l\u0131r, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f y\u00fczeyine \u00f6ng\u00f6r\u00fclen hareket y\u00f6n\u00fcne g\u00f6re y\u00f6nlendirilmi\u015f bir dizi y\u00fckseltilmi\u015f \u00e7ubuktan olu\u015fur. Engelleri olmayan bir yol boyunca yayalar\u0131 g\u00fcvenli bir \u015fekilde y\u00f6nlendirmek i\u00e7in monte edilirler ve genellikle bir ikaz (uyar\u0131) dokunsal g\u00f6stergesi ile sonlan\u0131rlar. Y\u00f6n g\u00f6stergeleri, m\u00fclkiyet \u00e7izgisi veya kald\u0131r\u0131m kenar\u0131 gibi di\u011fer dokunsal ve \u00e7evresel ipu\u00e7lar\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 veya yetersiz k\u0131lavuzluk sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 durumlarda kullan\u0131l\u0131r. A\u00e7\u0131k alanlarda y\u00f6nelme sa\u011flarlar ve tehlikelerden ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in izlenecek s\u00fcrekli eri\u015filebilir yolu belirlerler. Ayr\u0131ca, bir ge\u00e7i\u015f noktas\u0131na, toplu ta\u015f\u0131ma eri\u015fim noktas\u0131na veya \u00f6nemli bir kamu tesisine, \u00f6rne\u011fin umumi tuvalete, bilgi merkezine eri\u015fim noktas\u0131na eri\u015fmek i\u00e7in s\u00fcrekli eri\u015filebilir yoldan sapmas\u0131 gereken bir ki\u015fiye y\u00f6nlendirme sa\u011flarlar (Mobility Research Center).<\/p>

G\u00f6rme engelli bireylerin yaya olarak hareket halindeyken d\u00fc\u015fme, \u00e7arpma, tak\u0131lma ve buna ba\u011fl\u0131 yaralanmalar ya\u015fama riski elbette y\u00fcksektir. Baz\u0131 kald\u0131r\u0131mlar\u0131n \u015fekli, trafik \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n sesli sistemlerinin her yerde olmamas\u0131, \u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131k b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f kuyu ya da kapaklar, g\u00f6rme engelli bireyler i\u00e7in ciddi problemlere yol a\u00e7abilmektedir. G\u00f6rme engelli yollar\u0131na konulan arabalar, motosikletler, bisikletler ya da farkl\u0131 nesneler tehlikeli durumlara neden olabilmektedir. Bu noktada b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131n daha duyarl\u0131 olmas\u0131, ilgili konuda faaliyette bulunan teknik insanlar\u0131n ise b\u00fct\u00fcn bu detaylar\u0131 enine boyuna d\u00fc\u015f\u00fcnerek eylem icra etmesi gerekmektedir. Elbette \u00fclkemizde b\u00fct\u00fcn bu engelleri a\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fan, sosyal sorunlara duyarl\u0131 olu\u015fumlar da mevcut. Birileri \u015fikayet etmeyi b\u0131rak\u0131yor ve elini ta\u015f\u0131n alt\u0131na koyuyor. B\u00fct\u00fcn dernek, STK, konfederasyonlar\u0131n hepsinden bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil ancak bana g\u00f6re en dikkat \u00e7ekenleri payla\u015fmak istiyorum.<\/p>


Peki Kim Bu Elini Ta\u015f\u0131n Alt\u0131na Koyanlar<\/u><\/strong><\/p>

\"No<\/figure>

YGA, T\u00fcrkiye\u2019de kurulan k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen bir sivil toplum kurulu\u015fudur.<\/h3>

Gelece\u011fe umutla bakmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan \u00e7ift kanatl\u0131 gen\u00e7ler yeti\u015ftirir. Bu gen\u00e7ler hem vicdan hem de donan\u0131m kanatlar\u0131n\u0131; insanl\u0131\u011fa faydal\u0131 projeler \u00fcretirken geli\u015ftirirler. Geli\u015ftirdikleri inovasyonlarla, sosyal sorunlara k\u00f6kl\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretirler. Hayal Orta\u011f\u0131m projesi ile beraber ortaya \u00e7\u0131kan \u00e7ok \u00f6nemli projelerden biri de g\u00f6rme engelliler i\u00e7in ak\u0131ll\u0131 baston olan WeWalk \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>

\"No<\/figure>

WeWALK, <\/strong>YGA ve Vestel m\u00fchendisleri taraf\u0131ndan g\u00f6rme engelliler i\u00e7in geli\u015ftirilen, devrimsel \u00f6zellikler ta\u015f\u0131yan d\u00fcnyan\u0131n en ak\u0131ll\u0131 bastonudur. Turkcell\u2019in kitlesel fonlama platformu Ar\u0131kovan\u0131\u2019nda T\u00fcrkiye rekoru k\u0131rarak prototip a\u015famas\u0131n\u0131 tamamlayan WeWALK, YGA taraf\u0131ndan tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r ve Avrupa\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck fabrikalar\u0131ndan biri olan Vestel City\u2019de \u00fcretilmektedir. WeWALK sadece bir \u00fcr\u00fcn olman\u0131n \u00f6tesinde d\u00fcnyadaki t\u00fcm g\u00f6rme engellileri tek bir \u00e7at\u0131 alt\u0131nda toplayan, toplumda fark\u0131ndal\u0131k yaratan ve eri\u015filebilirli\u011fi, toplumsal kapsay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve toplumsal hayata e\u015fit ve tam kat\u0131l\u0131m\u0131 te\u015fvik eden sosyal bir platformdur.<\/p>

Par\u0131lt\u0131 Derne\u011fi<\/strong><\/p>

\"Par\u0131lt\u0131<\/figure><\/div>

Par\u0131lt\u0131 G\u00f6rmeyen \u00c7ocuklara Destek Derne\u011fi<\/strong>, 26 \u015eubat 2003 tarihinde g\u00f6rmeyen, az g\u00f6ren ve g\u00f6rme engelinin yan\u0131 s\u0131ra ba\u015fka engeli de bulunan \u00e7ok engelli \u00e7ocuklar\u0131n aileleri taraf\u0131ndan \u0130stanbul\u2019da Psikolog Dr. Ay\u015fe Hale Bacako\u011flu \u00f6nderli\u011finde kuruldu. Derne\u011fe \u00fcye olan \u00e7ocuklar\u0131n bir\u00e7o\u011fu t\u00fcp bebek tedavisi ve erken do\u011fum nedeniyle, bir k\u0131sm\u0131 da kanser tedavisi i\u00e7in ge\u00e7irdikleri beyin ameliyat\u0131 neticesinde g\u00f6rmeyen, az g\u00f6ren ya da \u00e7ok engelli durumundalar. Par\u0131lt\u0131 G\u00f6rmeyen \u00c7ocuklara Destek Derne\u011fi\u2019nin amac\u0131; g\u00f6rmeyen ve az g\u00f6ren \u00e7ocuklar\u0131n do\u011fumlar\u0131ndan e\u011fitim s\u00fcreleri tamamlanana kadar olan s\u00fcre\u00e7te, onlar\u0131 ya\u015f\u0131tlar\u0131 ile ayn\u0131 seviyeye getirerek kendi potansiyellerini m\u00fcmk\u00fcn olan en \u00fcst d\u00fczeyde tamamlayana kadar donatmak ve kendi ba\u015f\u0131na hareket eden ba\u011f\u0131ms\u0131z, \u00e7evreye uyumlu, meslek sahibi bireyler olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>

\"No<\/figure><\/div>

Bedensel Engellilerle Dayan\u0131\u015fma Derne\u011fi<\/strong> kamu yarar\u0131nad\u0131r. Dernek, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti vatanda\u015f\u0131 olan t\u00fcm ortopedik engellilerin e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k ihtiya\u00e7lar\u0131na katk\u0131da bulunarak sosyal dayan\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla kurulmu\u015ftur. B\u00fcnyesinde toplanan engelli vatanda\u015flar i\u00e7in din, dil, \u0131rk, b\u00f6lge ve cinsiyet ay\u0131r\u0131m\u0131 yapmaks\u0131z\u0131n gerekli t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapar.<\/p>

\"No<\/figure><\/div>

T\u00fcrkiye Sakatlar Derne\u011fi kendisini \u00fclkemizin en eski derneklerinden biri olarak tan\u0131t\u0131yor. 1958 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul T\u0131p Fak\u00fcltesi b\u00fcnyesinde ba\u015flayan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ard\u0131ndan 1960 y\u0131l\u0131nda derne\u011fin kurulu\u015fu tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

Toplum G\u00f6n\u00fcll\u00fcleri Vakf\u0131<\/strong><\/p>

\"No<\/figure><\/div>

T\u00fcrkiye’nin 80 \u015fehrinde, 133 gen\u00e7 grubu\/kul\u00fcb\u00fc\/toplulu\u011fu \u015feklinde sosyal sorumluluk projeleri hayata ge\u00e7iriyor. Toplum g\u00f6n\u00fcll\u00fcs\u00fc gen\u00e7ler, farkl\u0131l\u0131klara sayg\u0131, \u015feffafl\u0131k ve hesap verebilirlik, yerel kat\u0131l\u0131m, ekip \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, ya\u015fam boyu \u00f6\u011frenme ve giri\u015fimcilik ilkeleri do\u011frultusunda; gen\u00e7lerin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde, yeti\u015fkinlerin rehberli\u011finde sosyal sorumluluk projeleri hayata ge\u00e7iriyorlar.<\/p>

D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn de g\u00f6rme engelliler i\u00e7in k\u00fcresel faaliyetleri mevcuttur. Bu konuda 2014-2019 k\u00fcresel eylem plan\u0131na a\u015fa\u011f\u0131daki linkten ula\u015fabilirsiniz;<\/p>

https:\/\/www.who.int\/blindness\/AP2014_19_English.pdf?ua=1<\/a><\/h2>

KAYNAKLAR<\/strong><\/p>

https:\/\/www.mobilityresearch.co.nz\/aboutu<\/a><\/p>

www.yga.org.tr<\/p>

https:\/\/www.parilti.org.tr\/biz-kimiz\/hakkimizda<\/a><\/p>

https:\/\/www.tog.org.tr\/hakkimizda\/<\/a><\/p>

https:\/\/www.who.int\/<\/a><\/p>

www.leapsmag.com<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu yaz\u0131y\u0131 yazma amac\u0131m hepimizin birer engelli aday\u0131 oldu\u011funu hat\u0131rlamak, hat\u0131rlatmak ve her g\u00fcn ba\u015f\u0131m\u0131za gelen ama fark etmedi\u011fimiz baz\u0131 \u015feylere dikkate \u00e7ekmektir. Engellilik, engelleri, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":74,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[41,40,43],"class_list":["post-73","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel-temalar","tag-engelleri-asalim","tag-gorme-engelli","tag-socialresponsibility"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/leapsmag-go\u0308rme-engelli.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=73"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":84,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73\/revisions\/84"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/74"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=73"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=73"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=73"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}