- Al\u0131\u015fkanl\u0131klar kendini geli\u015ftirmenin bile\u015fik faizidir. \u0130ki kenar\u0131 keskin k\u0131l\u0131\u00e7t\u0131r. Lehine ya da aleyhine i\u015fleyebilirler.<\/li>\n\n
- K\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fiklikler genellikle siz kritik bir e\u015fi\u011fi atlayana kadar herhangi bir fark yaratm\u0131yormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/li>\n\n
- Her t\u00fcrl\u00fc bile\u015fik s\u00fcrecin en g\u00fc\u00e7l\u00fc sonu\u00e7lar\u0131 ge\u00e7 al\u0131n\u0131r. Sab\u0131r \u00f6nemlidir.\u0130nsan davran\u0131\u015flar\u0131 “En Az \u00c7aba Yasas\u0131<\/strong>“na dayan\u0131r. Do\u011fal olarak en az \u00e7aba gerektiren se\u00e7ene\u011fe y\u00f6neliriz. Al\u0131\u015fkanl\u0131klar + Kas\u0131tl\u0131 Pratik = Ustal\u0131k<\/em> ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131n\u0131 maksimize etmenin yolu do\u011fru bir rekabet alan\u0131 se\u00e7mektir. Beynimiz yeterli pratikle, belli sonu\u00e7lar\u0131n habercisi i\u015faretleri bilin\u00e7li olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmeden yapar.<\/li><\/ul>
Merakl\u0131 Olmak, Ak\u0131ll\u0131 Olmaktan \u0130yidir.<\/strong><\/p><\/blockquote>
Davran\u0131\u015f\u0131 Harekete Ge\u00e7iren Zek\u00e2 De\u011fil Arzudur.<\/strong><\/p><\/blockquote>
![\"\"](\"https:\/\/mertmehmetsener.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-5.png\")
https:\/\/simpleunimpressiverealness.com\/2016\/02\/11\/the-7-spiritual-laws-of-success-4-the-law-of-least-effor<\/strong>t\/<\/figcaption><\/figure> 2) Yal\u0131n Startup – Eric Ries (2011) – S\u00fcrekli \u0130novasyon Nas\u0131l Ba\u015far\u0131 Sa\u011flar?<\/h2>
Startup, ola\u011fan\u00fcst\u00fc belirsizlik \u015fartlar\u0131 dahilinde yeni \u00fcr\u00fcn ve hizmetler geli\u015ftirmek i\u00e7in dizayn edilmi\u015f be\u015feri bir kurumdur. Startup, fikirleri \u00fcr\u00fcnlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren bir kataliz\u00f6rd\u00fcr.<\/em><\/p>
![\"\"](\"https:\/\/mertmehmetsener.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/image-6.png\")
<\/figure>Strateji varsay\u0131mlara dayan\u0131r. B\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu bir t\u00fcr \u00f6rneksemedir. Tipik bir i\u015f plan\u0131nda varsay\u0131mlar s\u0131radand\u0131r. Bunlar ge\u00e7mi\u015f end\u00fcstriyel tecr\u00fcbelerden olu\u015fan ger\u00e7ekler veya basit \u00e7\u0131kar\u0131mlard\u0131r.<\/p><\/blockquote>
Rakamlar etkileyici olabilir, ama giri\u015fimleri her zaman g\u00f6stergelerin de insan oldu\u011fu konusunda uyar\u0131r\u0131m. Bir \u015firketle m\u00fc\u015fterileri aras\u0131nda ne kadar \u00e7ok ili\u015fki katman\u0131 olursa olsun, g\u00fcn\u00fcn sonunda, onlar da nefes alan, d\u00fc\u015f\u00fcnen ve sat\u0131n alan bireylerdir. Davran\u0131\u015flar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclebilir ve de\u011fi\u015ftirilebilir.<\/p>
T\u00fcm giri\u015fimciler ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00fcr\u00fcn geli\u015ftirmek i\u00e7in ilerledikleri yolda, \u00f6ncelik vermelerini gerektiren bir zorlukla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r: Ne zaman pivot edilecek? Ne zaman mevcudu korumak gerekecek? Karar\u0131n\u0131 vermek.<\/p><\/blockquote>
\u0130novasyon muhasebesi \u00f6nemlidir.<\/p>
Sistemi \u0130lk S\u0131raya Koymak : Baz\u0131 Tehlikeler<\/em><\/p>
\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki zorluk modern kurulu\u015flar\u0131n y\u00f6neticilerini sistemi ilk s\u0131raya koymalar\u0131 i\u00e7in ikna etmek. Ancak, Taylorizm’in bizim i\u00e7in k\u0131ssa rol\u00fc \u00fcstlenmesi gerekiyor. Yeni fikirleri daha genel bir kitleye sunarken ge\u00e7mi\u015fin derslerini \u00f6\u011frenmemiz \u00f6nemlidir.<\/p><\/blockquote>
3) Hakikatin Anlam\u0131 & Pragratizm’in Devam\u0131 – William James (2021)<\/h2>
Hep ayn\u0131 \u015feyi hissetmek, hi\u00e7bir \u015fey hissetmemekten farks\u0131zd\u0131r.Bilginin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu her yerde hakikat m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr<\/p>
Pragmatistler hakikatten bahsettiklerinde \u00f6zellikle fikirler hakk\u0131nda bir \u015feyi, yani onlar\u0131n i\u015fleyebilirliklerini kast ederken, pragmatist kar\u015f\u0131tlar\u0131 hakikatten bahsederken s\u0131k s\u0131k nesneler hakk\u0131nda bir \u015feyi kast etmektedirler.<\/p>
Bir hakikat yasas\u0131n\u0131n t\u00fcm yapt\u0131r\u0131mlar\u0131, deneyimin dokusunda yatar. Mutlak olsun ya da olmas\u0131n, bizim i\u00e7in somut ger\u00e7ek her zaman \u00e7e\u015fitli deneyimlerimizi en k\u00e2rl\u0131 \u015fekilde birle\u015fti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imi olacakt\u0131r.<\/p>
Hakikat esasen iki \u015fey aras\u0131ndaki ili\u015fkidir, bir yanda bir fikir, di\u011fer yanda fikrin d\u0131\u015f\u0131ndaki ger\u00e7eklik.<\/p><\/blockquote>
Pragmatizm hakikatin ne oldu\u011fu de\u011fil yaln\u0131zca ona nas\u0131l ula\u015f\u0131labildi\u011fini a\u00e7\u0131klar<\/p><\/blockquote>
D\u00fc\u015f\u00fcncemizin ana bi\u00e7imleri, \u00f6znelerin y\u00fcklemlerden ayr\u0131lmas\u0131, olumsuz, varsay\u0131msal ve ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 yarg\u0131lar salt insan al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131d\u0131r.<\/p>
Kendi varolu\u015funa sahip olmak ger\u00e7ekli\u011fin rol\u00fcd\u00fcr; say\u0131s\u0131z do\u011frulama yoluyla “temasa” ge\u00e7mek ise d\u00fc\u015f\u00fcncenin rol\u00fcd\u00fcr.<\/p>
4) Yeni Atlantis – Francis Bacon (2021)<\/h2>
“\u0130nsan\u0131n do\u011fas\u0131 hem k\u00f6lesi hem de yorumcusudur. “<\/p>
“D\u00fcr\u00fcst olmayan insan kendisine sayg\u0131s\u0131n\u0131 kaybeder; ve derler ki, Tanr\u0131’dan ve dinden imandan sonra b\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin en g\u00fc\u00e7l\u00fc dizginleyicisi, insan\u0131n kendisine duydu\u011fu sayg\u0131d\u0131r.”<\/p><\/blockquote>
“Kurulu\u015fumuzun amac\u0131 do\u011fadaki \u015feylerin nedenleri, gizli devinimleri ve derin anlamlar\u0131 hakk\u0131nda bilgi sahibi olmak ve insan\u0131n h\u00e2kimiyet alan\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fleterek m\u00fcmk\u00fcn olan her \u015feyin s\u0131rr\u0131na eri\u015fmektir.”<\/p>
“\u0130nsan\u0131n nefsine hakim olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan ba\u015fl\u0131ca \u015fey onun kendisine sayg\u0131s\u0131d\u0131r.”<\/p><\/blockquote>
5) Neden M\u00fczik Dinleriz? – F\u0131rat Kutluk (2022)<\/h2>
M\u00fczi\u011fin insan ya\u015fam\u0131ndaki ola\u011fan\u00fcst\u00fc yeri, neredeyse her akademik disiplinin m\u00fczik \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na neden olur. M\u00fczik dinlemek, ba\u015f\u0131 ba\u015f\u0131na inan\u0131lmaz yo\u011fun bili\u015fsel ve duygusal anlarla birlikte ya\u015fan\u0131r. Ayn\u0131 \u015fey performans i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p><\/blockquote>
M\u00fczi\u011fi dinlemenin olduk\u00e7a farkl\u0131 ve hayal bile edemeyece\u011fimiz bi\u00e7imlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcyoruz. H\u0131z inan\u0131lmaz ve bu h\u0131za an\u0131nda ayak uydurdu\u011fumuz a\u00e7\u0131k. S\u00fcrekli yeni ses bi\u00e7imleri bekliyoruz, yeni t\u00fcrler birbirini izliyor, yeni ses donan\u0131mlar\u0131 ar\u0131yoruz; ses kaynaklar\u0131ndan hoparl\u00f6rlere var\u0131ncaya de\u011fin.<\/p>
Be\u011feni ve sosyal s\u0131n\u0131f ili\u015fkisi, Bourdieu’n\u00fcn 1978’de yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmayla m\u00fczik yaz\u0131n\u0131na girer. Bourdieu, ‘Ayr\u0131m, Be\u011feni Yarg\u0131s\u0131’n\u0131n Toplumsal Ele\u015ftirisi’ ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131nda m\u00fczik be\u011fenisinin s\u0131n\u0131fsal kimli\u011fin en \u00f6nemli belirtilerinden biri oldu\u011funu savunur.<\/p><\/blockquote>
Toplumsal tabakala\u015fmadaki temel ayr\u0131m, art\u0131k se\u00e7kin ile kitle aras\u0131nda de\u011fil, daha \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrel olarak omnivor ile \u00fcnivor (tek\u00e7il) olanlar aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>
\u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011fda d\u00fc\u015f\u00fcnceye, k\u00fclt\u00fcre, kitaba ve \u00fcniversiteye verilen anlam ve de\u011fer, hi\u00e7 bir d\u00f6nemde olmad\u0131\u011f\u0131 kadar s\u0131radanla\u015ft\u0131 ve as\u0131l anlamlar\u0131n\u0131 kaybederek ekonomik birer araca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. As\u0131l korkutucu olan, bu durum a\u00e7\u0131k\u00e7a istendi ve kutland\u0131. (Frank Furedi – Nereye Gitti Bu Entelekt\u00fceller kitab\u0131ndan al\u0131nt\u0131)<\/p><\/blockquote>
M\u00fczi\u011fi tan\u0131mlaman\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fi, bir anlamda ortak bir tan\u0131m\u0131n olmamas\u0131, be\u011feniyi tan\u0131mlamadaki g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc beraberinde getirir. Tarih boyunca yap\u0131lan t\u00fcm m\u00fczik tan\u0131mlar\u0131n\u0131n ortak yan\u0131 ise g\u00fczel, estetik, ho\u015f gibi ifadeleri bar\u0131nd\u0131rmas\u0131d\u0131r. Buna m\u00fczi\u011fin yararl\u0131 olmas\u0131 eklenir.<\/p>
6) H\u0131zl\u0131 ve Yava\u015f D\u00fc\u015f\u00fcnme – Daniel Kahneman (2011)<\/h2>
Farkl\u0131 D\u00fc\u015f\u00fcnme S\u00fcre\u00e7leri:<\/strong> \u0130nsan zihni, anl\u0131k tepkilerden sorumlulu\u011fu \u00fcstlenen bir d\u00fc\u015f\u00fcnme s\u00fcrecinden, daha derin ve \u00e7aba gerektiren bir analiz s\u00fcrecine h\u0131zla ge\u00e7i\u015f yapabilir.<\/p>
Anl\u0131k Tepkilerin Tuzaklar\u0131:<\/strong> H\u0131zl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme, genellikle insanlar\u0131n g\u00fcvendi\u011fi bir s\u00fcre\u00e7 olmas\u0131na ra\u011fmen, bu yakla\u015f\u0131m\u0131n hatalara ve basit yan\u0131lg\u0131lara yol a\u00e7abilece\u011fi anlat\u0131l\u0131r.<\/p>
Derinlemesine D\u00fc\u015f\u00fcnme ve Bilin\u00e7li Kararlar:<\/strong> Daha yava\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnme s\u00fcreci, bilin\u00e7li kararlar almak i\u00e7in gereken analitik d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi sa\u011flar. Bu s\u00fcre\u00e7, karar verme s\u00fcre\u00e7lerini daha etkili hale getirebilir.<\/p>
K\u0131sayollar ve \u00d6nyarg\u0131lar:<\/strong> Kararlar al\u0131rken s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lan sezgisel k\u0131sayollar\u0131n (heuristikler) ve bu k\u0131sayollar\u0131n neden oldu\u011fu yayg\u0131n \u00f6nyarg\u0131lar\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>
G\u00fcnl\u00fck Hayatta Bilin\u00e7li Kararlar:<\/strong> Pratik ipu\u00e7lar\u0131yla donat\u0131lm\u0131\u015f bir yakla\u015f\u0131m, insanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck hayatta daha bilin\u00e7li kararlar almalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilir. Bu, h\u0131zl\u0131 ve yava\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnme s\u00fcre\u00e7lerini dengede tutma ve daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 kararlar verme becerisini geli\u015ftirmeye odaklan\u0131r.<\/p>
D\u00fc\u015f\u00fcnce H\u0131z\u0131n\u0131n Fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131:<\/strong> Kitap, h\u0131zl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme ve yava\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnme aras\u0131ndaki dengeyi sa\u011flaman\u0131n \u00f6nemini vurgular ve bu s\u00fcre\u00e7ler aras\u0131ndaki ge\u00e7i\u015fin bilin\u00e7li bir \u015fekilde fark\u0131nda olmay\u0131 gerektirir. \u0130nsanlar, hangi d\u00fc\u015f\u00fcnme sistemini kulland\u0131klar\u0131n\u0131 anlayarak daha bilin\u00e7li kararlar alabilirler.<\/p>
Karar Almada Esneklik ve Uyum:<\/strong> Zamanla de\u011fi\u015fen ko\u015fullar alt\u0131nda etkili kararlar almak i\u00e7in h\u0131zl\u0131 ve yava\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnme sistemlerini esnek bir \u015fekilde kullanmak \u00f6nemlidir. Bu, \u00e7e\u015fitli durumlar\u0131 de\u011ferlendirmek ve do\u011fru kararlar\u0131 almak i\u00e7in gereken esnekli\u011fi sa\u011flar.<\/p>
Sistem 1 : \u0130zlenimler, Duygular ve E\u011filimler \u00fcretir<\/em><\/p>
Sistem 2: \u0130nan\u00e7lar, Tutumlar ve Niyetlere’e d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr<\/em><\/p>
7) D\u00fcrtme – Richard H. Thaler & Cass R. Sunstein (2008)<\/h2>
\u015e\u00fcphe duyuyorsan \u00e7e\u015fitlendir, anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r bu. Yani a\u00e7\u0131k\u00e7a, “T\u00fcm yumurtalar\u0131 ayn\u0131 sepete koyma.”<\/p>
“\u0130nsanlar deneme yaparken kendi yollar\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p ba\u015fka yollar denemezlerse alternatifleri asla \u00f6\u011frenemezler.”<\/p><\/blockquote>
\u0130nsanlar d\u00fcrt\u00fclebilir, uyar\u0131labilir varl\u0131klard\u0131r. Se\u00e7imleri hayatlar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli kararlar\u0131nda bile standart bir ekonomik \u00e7er\u00e7eveye s\u0131\u011fd\u0131ramayaca\u011f\u0131m\u0131z \u015feylerden etkilenebilir.<\/p>
ABD vatanda\u015flar\u0131n\u0131n neredeyse \u00fc\u00e7te ikisi a\u015f\u0131r\u0131 kiloludur. \u0130\u015fveren deste\u011fine ra\u011fmen h\u00e2l\u00e2 pek \u00e7o\u011fu zaman yarat\u0131p \u015firket emeklilik plan\u0131na kat\u0131lmak i\u00e7in hamle yapmaz. Bunlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman \u00e7ok say\u0131da insan\u0131n d\u00fcrtme politikalar\u0131ndan istifade edebilece\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.Asl\u0131nda kimse size, sand\u0131\u011f\u0131n\u0131z kadar dikkat etmez.<\/p>
Bazen piyasalarda ve politikalarda g\u00f6r\u00fclen b\u00fcy\u00fck sosyal de\u011fi\u015fimlerin k\u00fc\u00e7\u00fck bir sosyal d\u00fcrtme sonucu meydana geldi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>
\u0130nsanlar objelere belirli de\u011ferler atfetmezler. Bir \u015feyden vazge\u00e7mek zorunda olduklar\u0131nda, ayn\u0131 \u015feyi al\u0131rken duyduklar\u0131 sevincin iki kat\u0131 \u00fcz\u00fcl\u00fcrler.<\/p><\/blockquote>
8) Y\u00f6ntem \u00dczerine Konu\u015fma – Ren\u00e9 Descartes (2021)<\/h2>
Zira iyi bir zihne sahip olmak yeterli de\u011fildir, esas olan onu iyi kullanmakt\u0131r.<\/p>
\u0130nsanlardaki \u201cSa\u011fduyu\u201d d\u00fcnyada payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f en g\u00fczel \u015feydir<\/p>
\u00d6\u011f\u00fct vermeye kalk\u0131\u015fanlar kendilerini \u00f6\u011f\u00fct verdikleri ki\u015filerden daha ehil buluyor olmal\u0131d\u0131rlar\u2026<\/p>
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc kural\u0131m , kader yerine kendimi yenmek, d\u00fcnyan\u0131n d\u00fczeninden \u00e7ok kendi arzular\u0131m\u0131 de\u011fi\u015ftirmek ve genel olarak d\u00fc\u015f\u00fcncelerim d\u0131\u015f\u0131ndan g\u00fcc\u00fcm d\u00e2hilindeki hi\u00e7bir \u015feyin var olmad\u0131\u011f\u0131na inanmakt\u0131.<\/p>
D\u00fc\u015f\u00fcncelerimizin temelinde yatan\u0131n, herhangi bir bilgiden \u00e7ok \u00e2detler ve g\u00f6renekler oldu\u011fu sonucuna ula\u015ft\u0131m.<\/p>
\u0130nsan bir \u015feyi ba\u015fkas\u0131ndan \u00f6\u011frendi\u011fini, kendine \u00f6\u011frendi\u011fi bilgi kadar iyi kavray\u0131p benimseyemez.<\/p>
9) Siyah Ku\u011fu – Olas\u0131l\u0131ks\u0131z G\u00f6r\u00fcnenin Etkisi – Nassim Nicholas Taleb (2007)<\/h2>
Kim daha de\u011ferlidir? Sava\u015f\u0131 engelleyen politikac\u0131 m\u0131? yoksa yeni bir sava\u015f ba\u015flatan (ve \u015fans eseri kazanan) m\u0131? Bilmediklerimizin de\u011ferinden bahsederken g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ters mant\u0131\u011f\u0131n ayn\u0131s\u0131d\u0131r bu: \u00f6nlemin tedaviden daha gerekli ve \u00f6nemli oldu\u011funu herkes bilir, fakat \u00f6nlemler pek \u00f6d\u00fcllendirilmez.<\/p>
Tek bir \u00f6l\u00fcm trajedidir; bir milyon \u00f6l\u00fcm ise istatistik” \u0130statistiklere suskun kal\u0131r\u0131z.<\/p><\/blockquote>
Hep birlikte yanl\u0131\u015f yolda y\u00fcr\u00fcmek, yaln\u0131z ba\u015f\u0131m\u0131za do\u011fru y\u00fcr\u00fcmekten daha fazla i\u015fimize gelir.<\/p>
\u0130lkel bir d\u00fcnyada, anlaml\u0131 olan sansasyoneldir. Bu fikri bilgilenme s\u00fcrecimize uygulayabiliriz. \u00c7evremizdeki d\u00fcnyaya dair bilgi edinmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kendimizi biyolojimizin rehberli\u011fine b\u0131rak\u0131r\u0131z ve dikkatimiz kendili\u011finden sansasyonel olana kayar, anlaml\u0131 olana o kadar ilgi g\u00f6stermeyiz.<\/p><\/blockquote>
Louis Pasteur’\u00fcn deyi\u015finin izinden gidiyordu. Pasteur, “\u015eans haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olanlar\u0131n y\u00fcz\u00fcne g\u00fcler.”<\/em><\/strong> demi\u015fti ve t\u00fcm b\u00fcy\u00fck k\u00e2\u015fifler gibi raslant\u0131sal ke\u015fiflerin ay\u0131rd\u0131ndayd\u0131. Kendini azami d\u00fczeyde a\u00e7\u0131k tutman\u0131n en iyi yolu, ara\u015ft\u0131rmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektir.<\/p>
Karma\u015f\u0131k ekonomi zaten bir kald\u0131ra\u00e7 bi\u00e7imidir. Verimlili\u011fin kald\u0131rac\u0131d\u0131r. Bu sisteme borcu da katmak \u015fiddetli ve tehlikeli sallanmalar yarat\u0131r ve hataya yer b\u0131rakmaz. Kapitalizm ge\u00e7ici hevesleri ve balonlar\u0131 \u00f6nleyemez. Hisse senetlerinin balonlar\u0131 hafif \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r; bor\u00e7 balonlar\u0131ysa insafs\u0131zd\u0131r.<\/p>
10) Merak – Bilim Nas\u0131l Her \u015eeyle \u0130lgilenir Oldu ? – Philip Ball (2012)<\/h2>
“Ar\u0131lar bizlere mimariyi ve monar\u015fiyi, kar\u0131ncalar sanayiyi ve demokrasiyi, \u00f6r\u00fcmcekler ev idaresini \u00f6\u011fretebilir.”<\/p><\/blockquote>
Felsefe sadece iki \u015feye dayan\u0131r: merak ve g\u00f6rme bozuklu\u011fu… Sorun, g\u00f6rebildi\u011fimizden daha fazlas\u0131n\u0131 bilmek istememizdir.<\/p>
\u0130nsan\u0131n matematiksel bilimlerden veya matematiksel bilimlerle alakal\u0131 bilimlerden herhangi birini uygulayamad\u0131\u011f\u0131 yerde kesinlik yoktur… Matemati\u011fin \u00fcst\u00fcn kesinli\u011fini her kim reddederse kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan beslenmi\u015f olur ve s\u0131n\u0131rs\u0131z \u015farlatanl\u0131klara yol a\u00e7an i\u00e7i bo\u015f bilimlerin \u00e7eli\u015fkilerini asla susturamaz (Leonardo Da Vinci’den al\u0131nt\u0131)<\/p><\/blockquote>
Belki bin adet ba\u015fka d\u00fcnya uzan\u0131yor bizden uzakta ve g\u00f6zy\u00fcz\u00fcnde sakl\u0131, onun \u0131\u015f\u0131nlar\u0131yla ayd\u0131nlan\u0131yor ve \u015fefkatle besleniyor – John Dryden, Eleanora (1692)’den al\u0131nt\u0131<\/p>
CERN’de \u00e7al\u0131\u015fan fizik\u00e7iler ne arad\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi biliyor. Peki bu ara\u015ft\u0131rma ne \u00f6l\u00e7\u00fcde merak taraf\u0131ndan y\u00f6nlendiriliyor?<\/p>
Ruhumuzu uyand\u0131rmak i\u00e7in hayal g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc kand\u0131rmam\u0131z ve yeni bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcnmek istedi\u011fimiz konuyu i\u00e7imizde bir s\u00fcreli\u011fine hayret uyand\u0131racak \u015fekilde sunmam\u0131z \u015fartt\u0131r (Malebranche’den al\u0131nt\u0131)<\/p><\/blockquote>
\u0130nsan\u0131n neyi bilmesi veya sormas\u0131 gerekti\u011fine y\u00f6nelik bu t\u00fcr k\u0131s\u0131tlamalara \u00e7ok az say\u0131da ki\u015fi meydan okumu\u015ftu. Bu meydan okuma sonucunda da ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak sapk\u0131nl\u0131k, dine k\u00fcf\u00fcr ve b\u00fcy\u00fcc\u00fcl\u00fckle su\u00e7land\u0131lar.<\/p>
11) Deneyime Aldanmak – Emre Soyer & Robin M. Hogarth (2020)<\/h2>
1999 yap\u0131m\u0131 Matrix filminde ana kahraman Neo, onu bekleyen gelece\u011fi \u00f6\u011frenmeyi umarak K\u00e2hin’i ziyaret eder. Odaya girdi\u011finde K\u00e2hin ona vazoyu dert etmemesini s\u00f6yler. Bu beklenmedik uyar\u0131, Neo’nun aniden d\u00f6nerek etraf\u0131na bakmas\u0131na, bu s\u0131rada bir vazoya \u00e7arpmas\u0131na ve onu k\u0131rmas\u0131na neden olur. Kahraman\u0131m\u0131z \u00f6z\u00fcr diler ve K\u00e2hin’e bunu nas\u0131l tahmin etti\u011fini sorar. “Akl\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131racak as\u0131l soru \u015fu,” der K\u00e2hin ve ekler, “ben bir \u015fey demeseydim, yine de vazoyu k\u0131rar m\u0131yd\u0131n?”<\/p>
“Fikirlerimiz bizi \u00e7evreleyen d\u00fcnyadan \u00f6\u011frendiklerimizden etkilendi\u011fi i\u00e7in asl\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey tamamen \u00f6zg\u00fcn de\u011fildir. S\u00fcrekli olarak, bilerek ya da fark\u0131nda olmadan farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerden esinleniriz.” (Adam Grant – Originals kitab\u0131ndan al\u0131nt\u0131) Grant, bu sebeple, \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc “belirli bir alanda nispeten s\u0131rad\u0131\u015f\u0131 olan bir fikri ortaya koyma ve geli\u015ftirme” olarak g\u00f6r\u00fcyor.<\/p><\/blockquote>
Ge\u00e7mi\u015fte k\u00fcresel ekonomik kriz ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7e\u011fi, bir daha benzer hatalar yapmayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 garanti etmiyor. Buna ra\u011fmen, bir s\u00fcre kriz ya\u015fanmamas\u0131, gelecekteki s\u0131k\u0131nt\u0131lardan kendimizi korumak ad\u0131na ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6nlemleri ve uyar\u0131 sistemlerini y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131rmaya daha istekli olmam\u0131za neden olur.<\/p>
Robert Meyer ve Howard Kunreuther <\/em><\/strong>– The Ostrich Paradox <\/strong>kitab\u0131ndan, Bir felaketten zarar g\u00f6ren b\u00f6lgelerin, gelecekteki benzer risklere kar\u015f\u0131 yeterine haz\u0131rlanmad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekiyorlar. \u0130ncelenen bir\u00e7ok vaka, insanlar\u0131n ayn\u0131 b\u00f6lgede defalarca benzer felaketlere maruz kal\u0131p, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sonu\u00e7lar ya\u015fayabildi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p><\/blockquote>
Sezgilerimiz ve kararlar\u0131m\u0131z g\u00fcnl\u00fck sakin deneyimlerimizi temel al\u0131r. Yava\u015f yava\u015f olu\u015fan, varl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda pek ipucu vermeyen yerel ve ki\u015fisel felaketlere kar\u015f\u0131 da haz\u0131rl\u0131k zorla\u015f\u0131r.<\/p>
Hayat bisiklete binmek ya da tenis oynamak gibi olsayd\u0131, deneyimden \u00e7\u0131kan dersler de b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fcvenilir olurdu. Ne yaz\u0131k ki hayat b\u00f6yle de\u011fil. Bir\u00e7ok \u00f6\u011frenme ortam\u0131 k\u00f6t\u00fc huylu ve deneyimlerimiz d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kadar g\u00fcvenilir olmayabilir.<\/p>
Bir dinozor oldu\u011funuzu hayal edin. \u0130sterseniz bir Velociraptor, Sauroposeidon, Triceratops, Stegosaurus veya Tyrannosaurus rex olun. Kemiklerinizde hissetmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Yery\u00fcz\u00fcnde, di\u011fer canl\u0131larla birlikte normal bir hayat ya\u015f\u0131yorsunuz \u2013 tehlikelerden ka\u00e7\u0131yor, besleniyorsunuz. Deneyimleriniz size nas\u0131l hayatta kalaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 iyi \u00f6\u011fretmi\u015f. Kolayca eri\u015filebilen yiyeceklerin bulunabilece\u011fi yerleri rahatl\u0131kla hat\u0131rl\u0131yorsunuz. Etraftaki hangi ya\u015fam alan\u0131n\u0131n ne zaman hayat\u0131n\u0131z i\u00e7in tehlikeli olup olmayaca\u011f\u0131 konusunda bir fikriniz var. Asl\u0131nda, deneyim \u00e7a\u011flar boyunca size destek olmu\u015f. Bir\u00e7ok yetkinlik DNA\u2019n\u0131zda var. \u0130\u00e7g\u00fcd\u00fclerinizin \u00e7o\u011fu, t\u00fcr\u00fcn\u00fcz\u00fcn kollektif deneyiminin \u00fcr\u00fcn\u00fc. Milyonlarca y\u0131l boyunca atalar\u0131n\u0131z \u00e7evreye uyum sa\u011flam\u0131\u015f. Bu da hayatta kalman\u0131za yard\u0131mc\u0131 oluyor. Ama bir g\u00fcn uykunuzdan uyan\u0131yorsunuz ve bir \u015feylerin ters gitti\u011fini hissediyorsunuz. \u00c7evreniz, uyum sa\u011flayamayaca\u011f\u0131n\u0131z bir h\u0131zla de\u011fi\u015fiyor. O ana kadarki deneyiminiz, sizi b\u00f6yle bir de\u011fi\u015fikli\u011fin m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi konusunda hi\u00e7 uyarmam\u0131\u015ft\u0131. Sizin veya atalar\u0131n\u0131z\u0131n \u00f6\u011frendi\u011fi hi\u00e7bir \u015fey bu yeni ortamda i\u015fe yarayacak gibi durmuyor. DNA\u2019n\u0131zda yok. K\u0131sa s\u00fcrede hayat o kadar zorla\u015f\u0131yor ki ya\u015faman\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeniz imk\u00e2ns\u0131z h\u00e2le geliyor. T\u00fcr\u00fcn\u00fcz\u00fcn geri kalan\u0131 ve di\u011fer bir\u00e7ok canl\u0131 ile birlikte ya\u015fam\u0131n\u0131z\u0131 yitiriyorsunuz. Asl\u0131nda bu duruma sebep olacak hi\u00e7bir \u015fey yapmad\u0131n\u0131z. Ne bu durumu \u00f6ng\u00f6rebilirdiniz, ne de olanlar\u0131 \u00f6nleyebilirdiniz.<\/p>
12) Ak\u0131ld\u0131\u015f\u0131 Ama \u00d6ng\u00f6r\u00fclebilir – Kararlar\u0131m\u0131z\u0131 Bi\u00e7imlendiren Gizli Kuvvetler – Dan Ariely (2008)<\/h2>
- \u00c7evremizde g\u00f6rd\u00fcklerimizi hep di\u011ferleriyle ili\u015fki i\u00e7inde de\u011ferlendiririz. \u0130zafiyeti anlamak kolayd\u0131r. Ama izafiyetin bizi s\u00fcrekli yan\u0131ltan bir taraf\u0131 vard\u0131r. \u015e\u00f6yle: biz sadece \u015feyleri birbirleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma e\u011filiminde de\u011filizdir; ayn\u0131 zamanda kolayca kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir \u015feyleri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma e\u011filimi g\u00f6steririz-kolayca kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmayan \u015feyleri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131r\u0131z.<\/li>\n\n
- \u0130lk kararlar\u0131m\u0131z uzun bir karar silsilesinde yank\u0131lan\u0131r. \u0130lk izlenimler \u00f6nemlidir; ister bize ilk DVD oynat\u0131c\u0131m\u0131z\u0131n \u015fu andaki benzer oynat\u0131c\u0131lardan \u00e7ok daha pahal\u0131 oldu\u011funu hat\u0131rlatmakla, ister benzinciye yap\u0131lan her yolculu\u011fu ac\u0131 verici bir deneyim haline getiren, bir zamanla benzinin galonunun bir dolar oldu\u011funu hat\u0131rlatmakla ilgili olsunlar. B\u00fct\u00fcn bu durumlarda yol boyunca kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve bizi etkileyen rastgele, ya da o kadar rastgele olmayan \u00e7\u0131palar, ilk karardan \u00e7ok sonra da bizimle birlikte olurlar.<\/li>\n\n
- Ormanda devrilen bir a\u011fa\u00e7 etrafta onu duyacak kimse yoksa ses \u00e7\u0131kar\u0131r m\u0131 ?<\/li>\n\n
- E\u011fer rekabet ak\u0131ld\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt etmek i\u00e7in yeterli oluyorsa, spor kar\u015f\u0131la\u015fmar\u0131ndaki kavgalar\u0131 veya profesyonel sporcular\u0131n kendilerine zarar verici ak\u0131ld\u0131\u015f\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaz m\u0131?<\/li>\n\n
- Ne kadar \u00e7ok \u015feyimiz olursa o kadar \u00e7ok \u015fey isteriz.<\/li>\n\n
- Etraf\u0131m\u0131z\u0131 iyi, ahlakl\u0131 insanlar\u0131n ku\u015fatmas\u0131n\u0131 arzulayabiliriz ama ger\u00e7ek\u00e7i olmak zorunday\u0131z. \u0130yi insanlar\u0131n bile, zihinlerinin onlar\u0131 k\u0131smen k\u00f6r etmesine kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yoktur. Bu k\u00f6rl\u00fck, onlar\u0131n finansal \u00f6d\u00fcller yolunda kendi ahlaki standartlar\u0131n\u0131 pas ge\u00e7en hareketlerde bulunmalar\u0131na imkan tan\u0131r. \u0130\u015fin \u00f6z\u00fc motivasyon, iyi ve ahlakl\u0131 olsak da olmasakta bize oyun oynayabilir.<\/li><\/ul>
Part II’de payla\u015f\u0131lacak kitap notlar\u0131:<\/strong><\/p>
13) Nicolo Machiavelli – Prens<\/p>
14) Nassim Nicholas Taleb – Antik\u0131r\u0131lganl\u0131k<\/p>
15) Mete Han – \u00dc\u00e7 Ceket Karar Verme Y\u00f6ntemi<\/p>
16) Stephen R. Covey – \u00d6nemli \u0130\u015flere \u00d6ncelik<\/p>
17) Clayton M. Christensen – Yenilik\u00e7inin \u0130kilemi<\/p>
18) Robert B. Cialdini – \u0130knan\u0131n Psikolojisi<\/p>
19) Daniel Hamermesh – Zaman\u0131 Harcamak<\/p>
20) Barry Schwartz- Bolluk Paradoksu<\/p>
21) Robyn M. Davies – Rational Choice In An Uncertain World<\/p>
22) Ahmet Hamdi Tanp\u0131nar – Saatleri Ayarlama Enstit\u00fcs\u00fc<\/p>
23) Jonah Lehrer – Karar An\u0131
YAZAR : MERT MEHMET \u015eENER<\/p><\/p><\/blockquote><\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Verimlilik ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a keyifli bir y\u0131l ge\u00e7irdim. Okudu\u011fum kitaplar i\u00e7erisinde en keyif ald\u0131\u011f\u0131m 23 kitaba dair notlar\u0131m\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da bulabilirsiniz. \u0130\u00e7eri\u011fin \u00e7ok uzun olmamas\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":227,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[68],"tags":[108,109,107,71],"class_list":["post-223","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kitaplar","tag-gelisim","tag-hedef","tag-kitap","tag-okumak"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/2023-yilinda-okudug\u0306um-kitapla.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/223","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=223"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/223\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":226,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/223\/revisions\/226"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/227"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=223"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=223"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=223"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}