{"id":208,"date":"2024-01-21T20:07:54","date_gmt":"2024-01-21T20:07:54","guid":{"rendered":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/?p=208"},"modified":"2024-01-21T20:07:55","modified_gmt":"2024-01-21T20:07:55","slug":"vuca-komb-dunyasinda-basarili-olmak-yeni-liderlik-ozellikleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/2024\/01\/21\/vuca-komb-dunyasinda-basarili-olmak-yeni-liderlik-ozellikleri\/","title":{"rendered":"VUCA (KOMB) D\u00fcnyas\u0131nda Ba\u015far\u0131l\u0131 Olmak – Yeni Liderlik \u00d6zellikleri"},"content":{"rendered":"

VUCA art\u0131k \u00e7ok\u00e7a kullan\u0131lan ve bilinen Volatility (Karma\u015f\u0131kl\u0131k), Uncertainty (Belirsizlik), Complexity (Karma\u015f\u0131kl\u0131k) ve Ambiguity (Mu\u011flakl\u0131k) kelimelerinin ba\u015f harflerinin bir araya gelmesiyle olu\u015fan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kaotikli\u011fini, karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tarif eden bir akronimdir. T\u00fcrk\u00e7esi ise KOMB olarak ifade edilecektir. \u00d6zetle, eylemlerin yahut kararlar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n bilinemedi\u011fi, tahmin edilemedi\u011fi sisli bir ortam benzetmesi yap\u0131labilir. Bazen se\u00e7eneksizlik, bazen \u00e7ok se\u00e7eneklilik, genellikle \u00e7ok fakt\u00f6rl\u00fcl\u00fck ve bu fakt\u00f6rlerin birbirlerini \u00e7ok yo\u011fun ve \u00e7ok s\u0131k etkiledi\u011fi bir atmosfer de diyebiliriz.<\/p>

Hem benzer anlama gelen hem de bu kadar olumsuz duygulara sebep olan bu kelimeler do\u011fal olarak bireylerde, \u00f6zellikle i\u015f hayat\u0131n\u0131n karar vericilerinde ciddi stres yaratmaktad\u0131r.<\/p>

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde stres, endi\u015fe, huzursuzluk gibi duygular hayat\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline gelmi\u015ftir. \u00d6zellikle i\u015f \u00e7evrelerinde ortaya \u00e7\u0131kan h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fimler ve buna ba\u011fl\u0131 belirsizlikler, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n her ge\u00e7en g\u00fcn daha fazla stres ya\u015famas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. \u0130\u015f \u00e7evresi a\u00e7\u0131s\u0131ndan VUCA yani KOMB g\u00fcn\u00fcm\u00fczde oldu\u011fu gibi, radikal liderlik de\u011fi\u015fikliklerinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ve geleneksel liderlik becerilerinin yeterli olmayaca\u011f\u0131 bir ortam\u0131 anlatmaktad\u0131r.<\/p>

\"\"<\/figure><\/div>

ABD\u2019de faaliyet g\u00f6steren bir d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu olan Institute for the Future’dan Bob Johansen ilk kez 2009 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan “Leaders Make the Future: Ten New Leadership Skills for an Uncertain World” isimli kitab\u0131nda yukar\u0131da tarif edilen VUCA ortam\u0131nda nas\u0131l ba\u015far\u0131l\u0131 olunaca\u011f\u0131na dair on adet tavsiye payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (Johansen, 2012):<\/p>

  1. Sezgisel Motivasyon Yetene\u011fi:<\/strong> Bir \u015feyleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek veya geli\u015ftirmek i\u00e7in i\u00e7sel motivasyonu kullanabilme kabiliyetini ifade eder.<\/li>\n\n
  2. Netle\u015ftirme Yetene\u011fi:<\/strong> \u00c7at\u0131\u015fmalar\u0131 anlama ve her \u015feyi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ifade etme becerisini temsil eder.<\/li>\n\n
  3. Krizden Avantaj \u00c7\u0131karma Yetene\u011fi:<\/strong> \u00c7\u00f6z\u00fclemeyen zorluklar\u0131 ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 avantajlara ve f\u0131rsatlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilme yetene\u011fini ifade eder.<\/li>\n\n
  4. Sim\u00fclasyonla \u00d6\u011frenme Yetene\u011fi:<\/strong> K\u00fc\u00e7\u00fck senaryolara kat\u0131larak, yeni davran\u0131\u015flar\u0131 deneyerek \u00f6\u011frenme yetene\u011fini temsil eder.<\/li>\n\n
  5. Do\u011fal Empati Yetene\u011fi:<\/strong> Olaylar\u0131 ve durumlar\u0131 do\u011fan\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6rebilme, anlama ve \u00f6\u011frenme yetene\u011fini ifade eder.<\/li>\n\n
  6. Uyum Sa\u011flama Yetene\u011fi:<\/strong> Kutupla\u015fmalar\u0131 azaltarak, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrden insanlar\u0131 olumlu etkile\u015fim i\u00e7inde bir araya getirme yetene\u011fini temsil eder.<\/li>\n\n
  7. Al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015eeffafl\u0131k Yetene\u011fi:<\/strong> \u00d6nemli g\u00f6revleri, a\u00e7\u0131k, samimi, m\u00fctevaz\u0131 ve \u00f6zg\u00fcn bir \u015fekilde yerine getirebilme yetene\u011fini ifade eder.<\/li>\n\n
  8. H\u0131zl\u0131 Modelleme Yetene\u011fi:<\/strong> Yenilikleri h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde benimseyip uygulayabilme yetene\u011fini temsil eder.<\/li>\n\n
  9. Sanal Tak\u0131mlar\u0131 Y\u00f6nlendirme Yetene\u011fi:<\/strong> \u0130nternet \u00fczerinden b\u00fcy\u00fck bir grup insan\u0131 ortak bir hedef veya sosyal de\u011fi\u015fim amac\u0131yla bir araya getirme yetene\u011fini ifade eder.<\/li>\n\n
  10. K\u00e2r\u0131 Art\u0131rma Yetene\u011fi:<\/strong> Rekabeti art\u0131ran ve ayn\u0131 zamanda ba\u015fkalar\u0131na fayda sa\u011flayan, payla\u015f\u0131lan de\u011ferler olu\u015fturabilme yetene\u011fini temsil eder.<\/li><\/ol>
    \"\"<\/figure><\/div>

    Johansen\u2019e (2009) g\u00f6re y\u00f6neticilerin KOMB d\u00fcnyas\u0131nda etkili bir \u015fekilde liderlik etmek i\u00e7in bu becerilere sahip olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>

    \u00d6rg\u00fctlerin temel i\u015flevlerinden biri olan karar verme s\u00fcrecinin (Harrison ve Pelletier, 2000: 463), y\u00f6netimin her seviyesinde kritik bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunan Simon (1979:500), yapt\u0131\u011f\u0131 benzetmede karar verme faaliyetini “y\u00f6netimin merkezi \/ y\u00f6netimin kalbi” olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

    Liderlik, karar verme ve strateji olu\u015fturma eylemleri ile i\u00e7i\u00e7e olan bir kavramd\u0131r. Davran\u0131\u015fsal strateji perspektifinden bakarsak;<\/p>

    Stratejik kararlar\u0131n belirsizlik, karma\u015f\u0131kl\u0131k ve \u00e7at\u0131\u015fma i\u00e7eren (Rindova, 1999: 959) yap\u0131land\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f \u00f6zellikleri, \u00f6nemli bir nitelik olarak a\u00e7\u0131klanabilir. Yap\u0131land\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f kararlara dair yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalarda, bu kararlar\u0131n daha \u00f6nce deneyimlenmemi\u015f bir s\u00fcreci temsil etti\u011fi ve bu s\u00fcrecin yenilik, karma\u015f\u0131kl\u0131k ve a\u00e7\u0131k u\u00e7luluk (open-endedness) ile karakterize edildi\u011fi vurgulanmaktad\u0131r (Mintzberg vd., 1976: 250). Bu ba\u011flamda, karar s\u00fcreci genellikle ba\u015flang\u0131\u00e7ta karar vericilerin s\u0131n\u0131rl\u0131 bir kavray\u0131\u015fa sahip olduklar\u0131 bir durumla ba\u015flar ve zamanla problem \u00fczerinde odakland\u0131k\u00e7a durum daha derinlemesine anla\u015f\u0131l\u0131r hale gelir. Mason ve Mitroff (1981: 10-13), stratejik karar verme s\u00fcrecinin yap\u0131land\u0131r\u0131lamamas\u0131n\u0131 stratejik problemlerin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla a\u00e7\u0131klarlar ve \u00f6zellikle stratejik problemlerin a\u00e7\u0131k bir form\u00fclasyona sahip olmamas\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin de\u011ferlendirilmesini belirli kriterlere g\u00f6re belirlemenin son derece zor oldu\u011funu ifade ederler.<\/p>

    Karar al\u0131c\u0131lar\u0131n karar verme s\u00fcrecinde rasyonellikten sapmaya neden olan bili\u015fsel s\u0131n\u0131rlar\u0131n fark\u0131na var\u0131lmas\u0131, stratejik karar verme \u00fczerine odaklanan ara\u015ft\u0131rmalarda bili\u015fsel s\u00fcre\u00e7lere y\u00f6nelik bir art\u0131\u015fa yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda, davran\u0131\u015fsal karar teorilerinden geni\u015f bir \u015fekilde yararlan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilen davran\u0131\u015fsal karar ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 (Kahneman ve Tversky, 1984), davran\u0131\u015f teorisi (Cyert ve March, 1963) gibi ara\u015ft\u0131rma ak\u0131mlar\u0131, stratejik karar verme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u00f6nemli katk\u0131larda bulunmu\u015ftur. Lovallo ve Sibony (2006), Roxburgh (2003) gibi yazarlar, belirttikleri \u00e7al\u0131\u015fmalarda stratejik karar verme ve bili\u015fsel s\u00fcre\u00e7lerin etkilerini bir arada ele alm\u0131\u015f ve stratejik karar verme s\u00fcrecini davran\u0131\u015fsal strateji perspektifiyle a\u00e7\u0131klamaya \u00e7abalam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>

    Kavurmac\u0131 ve Alt\u0131nta\u015f (2017) yapt\u0131klar\u0131 “stratejik karar verme s\u00fcrecine bili\u015fsel yakla\u015f\u0131m<\/em>” isimli \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonucunda elde ettikleri bulgular kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n bili\u015fsel kestirme yol ve yanl\u0131l\u0131klar\u0131 kullan\u0131rken belirsizlik derecesi, sezgisel uyum, \u00f6zg\u00fcven ve deneyim fakt\u00f6rlerini bir de\u011fi\u015fken olarak vurgulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Buna ek olarak \u00e7al\u0131\u015fmada kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n yo\u011fun olarak haz\u0131rda bulma kestirme yolu, a\u015f\u0131r\u0131 g\u00fcven, do\u011frulama yan\u0131lg\u0131s\u0131 ve geri g\u00f6r\u00fc\u015f yan\u0131lg\u0131s\u0131ndan etkilendi\u011fine ancak \u00e7\u0131pa atma, \u00e7er\u00e7eve etkisi ve artan ba\u011fl\u0131l\u0131k etkisinin bertaraf edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik bulgular elde edilmi\u015ftir.<\/p>

    \"\"
    Kaynak :<\/figcaption><\/figure>

    Horney, Pasmore ve O’Shea (2010), liderlik programlar\u0131 geli\u015ftirirken \u0130K ve yetenek y\u00f6netimi profesyonellerine, olas\u0131 gelecek senaryolar\u0131 hakk\u0131nda senaryo planlamas\u0131 yapma \u00f6nerisinde bulunmaktad\u0131r. Gelecek senaryolar\u0131 hakk\u0131nda senaryo planlamas\u0131, olas\u0131 durumlar\u0131 \u00f6ng\u00f6rme ve organizasyonun nas\u0131l tepki verece\u011fine karar verme s\u00fcrecini i\u00e7erir. Senaryo planlamas\u0131, liderlerin gelecekteki i\u015f ortamlar\u0131nda ihtiya\u00e7 duyabilecekleri bilgi, beceri ve di\u011fer \u00f6zellikleri belirlemede yard\u0131mc\u0131 olabilir. VUCA prensiplerine dayal\u0131 liderlik geli\u015ftirme programlar\u0131 ayn\u0131 zamanda kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131na olas\u0131 gelecekteki zorluklar\u0131 \u00f6ng\u00f6rebilecekleri ve muhtemel \u00e7\u00f6z\u00fcmler geli\u015ftirebilecekleri senaryo e\u011fitimini i\u00e7erebilir. Bu, liderleri ger\u00e7ek bir durumla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda daha kendinden emin k\u0131labilir. Senaryo e\u011fitimi s\u0131k\u00e7a ger\u00e7ekle\u015ftirilmeli, b\u00f6ylece tepkiler liderin “kas haf\u0131zas\u0131”n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline gelmelidir (Sullivan, 2012)<\/p>

    VUCA d\u00fcnyas\u0131nda hayatta kalmak i\u00e7in organizasyonlar, sadece \u00e7evik liderleri i\u015fe almak ve geli\u015ftirmekle kalmamal\u0131; ayn\u0131 zamanda istenen davran\u0131\u015flar\u0131 \u00f6d\u00fcllendiren bir organizasyon k\u00fclt\u00fcr\u00fc olu\u015fturmal\u0131d\u0131rlar. \u0130K ve yetenek y\u00f6netimi profesyonelleri, inovasyonu, \u00e7evik davran\u0131\u015flar\u0131 ve hesapl\u0131 risk almay\u0131 \u00f6d\u00fcllendirerek VUCA k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc geli\u015ftirmede \u00f6nemli bir rol oynayabilirler. Performans y\u00f6netimi sistemleri, VUCA Prime de\u011ferlerini ve \u00f6zelliklerini yans\u0131tmal\u0131d\u0131r. \u0130stenen davran\u0131\u015flar i\u00e7in \u00f6d\u00fcller, i\u015f avantajlar\u0131, ek \u00f6denekler, terfi ve tercih edilen i\u015f g\u00f6revleri dahil farkl\u0131 te\u015fvikleri i\u00e7erebilir. VUCA ortam\u0131ndaki en iyi \u00f6d\u00fcl sistemlerinden biri, esnek ve ba\u015far\u0131l\u0131 liderlere en \u00e7ok hitap eden \u00f6d\u00fcller sunmakt\u0131r – di\u011fer bir deyi\u015fle, uyarlanabilir ve \u00e7evik olmakt\u0131r. \u00c7evik liderleri te\u015fvik eden ve \u00f6d\u00fcllendiren bir kurumsal k\u00fclt\u00fcr, kendisini s\u00fcrd\u00fcrecek ve bug\u00fcn i\u015fletmelerin arad\u0131\u011f\u0131 inovatif ve \u00e7evik yetenekleri \u00e7ekecek ve elinde tutacakt\u0131r. Ayn\u0131 zamanda, s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen k\u00fcresel pazarda i\u015fletmelere rekabet avantaj\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r – ki bu asl\u0131nda en \u00fcst d\u00fczeyde bir VUCA ortam\u0131d\u0131r.<\/p>

    \"\"
    Kaynak :<\/figcaption><\/figure>

    Liderler, \u00f6zellik olarak b\u00fcy\u00fcyen bir VUCA D\u00fcnyas\u0131’na al\u0131\u015fmal\u0131 ve onunla ya\u015famay\u0131 \u00f6\u011frenmelidir. E\u011fer \u015fansl\u0131ysan\u0131z ve daha az kaotik bir gelecek deneyimi ya\u015farsan\u0131z, bunu bir nimet olarak kabul edin ve mutlu olun, \u00e7\u00fcnk\u00fc muhtemelen ilerleyen zamanlarda yine s\u00fcrprizlere maruz kalacaks\u0131n\u0131z. \u00c7o\u011fu lider i\u00e7in, deneyimlerin \u00e7o\u011fu tahmin edilemez olacakt\u0131r (Johansen, 2012)<\/p>

    \"\"
    Gelece\u011fi Hissetme – Gelece\u011fi Anlama – Harekete Ge\u00e7me D\u00f6ng\u00fcs\u00fc (Johansen, 2012)<\/figcaption><\/figure>

    En b\u00fcy\u00fck tehlike, haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmamakt\u0131r ancak kendinizi ve organizasyonunuzu haz\u0131rlayarak bunu kontrol alt\u0131na alabilirsiniz. Haz\u0131rl\u0131\u011fa ba\u015flaman\u0131n en iyi yolu, on y\u0131l sonras\u0131n\u0131 dinlemeye ba\u015flamakt\u0131r, ancak bu korkun\u00e7 g\u00fcr\u00fclt\u00fcy\u00fc a\u015farak dinlemelisiniz.Bob Johansen’e g\u00f6re Institute for the Future’da, tahmin yapmak i\u00e7in en uygun zaman dilimi on y\u0131ll\u0131k periyottur ki bu \u00e7o\u011fu organizasyonun planlama ufku \u00f6tesindedir, ancak inan\u0131lmaz veya ilgisiz gibi g\u00f6r\u00fcnmeyecek kadar uzak de\u011fildir.<\/p>

    On y\u0131l, ayn\u0131 zamanda \u015fu anki g\u00fcr\u00fclt\u00fc i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcnmeyen net desenleri g\u00f6rmek i\u00e7in yeterince ileride bir zaman dilimidir. O y\u00fczden gelecek on y\u0131l\u0131 g\u00f6rmeye, dinlemeye \u00f6ng\u00f6rmeye ve haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/strong><\/p><\/blockquote>

    Ve Ne Yaz\u0131k ki Tam Olarak Haz\u0131rl\u0131kl\u0131 Olmak M\u00fcmk\u00fcn Olmayacak…<\/p>

    MERT MEHMET \u015eENER<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    VUCA art\u0131k \u00e7ok\u00e7a kullan\u0131lan ve bilinen Volatility (Karma\u015f\u0131kl\u0131k), Uncertainty (Belirsizlik), Complexity (Karma\u015f\u0131kl\u0131k) ve Ambiguity (Mu\u011flakl\u0131k) kelimelerinin ba\u015f harflerinin bir araya gelmesiyle olu\u015fan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kaotikli\u011fini, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":209,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[98,101,99,97,100,96],"class_list":["post-208","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-liderlik","tag-bigdata","tag-bilinmezlik","tag-liderlik-2","tag-olasilik","tag-organizasyon","tag-vuca"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/VUCA-KOMB-yazi.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/208","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=208"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/208\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":216,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/208\/revisions\/216"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/209"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}