Otomotiv sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ge\u00e7mi\u015fi olduk\u00e7a ilgin\u00e7tir. Sekt\u00f6r\u00fcn hikayesini James Surowiecki’<\/em>nin “The Wisdom of Crowds<\/strong>” kitab\u0131nda \u00e7ok g\u00fczel \u00f6zetledi\u011fi bir \u015firket \u00f6rne\u011fi \u00fczerinden anlatarak ba\u015flayaca\u011f\u0131m. Ransom E. Olds 1899 y\u0131l\u0131nda Michigan eyaletinin Detroit kentinde “Olds Motor Works<\/strong>” fabrikas\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p> <\/p> Oldsmobile, otomobil end\u00fcstrisinin tarihinde \u00f6nemli bir rol oynad\u0131 ve bir\u00e7ok ikonik modeli \u00fcretti. Ancak sonu\u00e7 olarak, marka zamanla rekabet\u00e7i olma yetene\u011fini kaybetti ve GM taraf\u0131ndan kapat\u0131ld\u0131.<\/p> Thomas Edison ak\u00fcyle \u00e7al\u0131\u015fan bir ara\u00e7 tasarlam\u0131\u015ft\u0131r. 1899 y\u0131l\u0131nda \u00f6nemli bir ki\u015fi “Amerika heryerde ak\u00fc de\u011fi\u015ftirme istasyonlar\u0131 ile dolu olacak” gibi olduk\u00e7a ba\u015far\u0131s\u0131z bir \u00f6ng\u00f6r\u00fcde bulunmu\u015ftur. Bir d\u00f6nem, ABD’nin yollar\u0131ndaki otomobillerin 1\/3’\u00fc elektrik enerjisiyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. O d\u00f6nem bir grup insan otomobillerin buhar g\u00fcc\u00fcyle \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini savunuyorlard\u0131.<\/p> 1897\u2019de ABD\u2019deki ilk ticari uygulama olarak elektrikli ara\u00e7lar New York \u015fehri taksi filosu olarak Filedelfiya Elektrikli ta\u015f\u0131ma ve vagon \u015firketi taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. ABD\u2019de elektrikli otomobiller 20 y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Anthony Electric, Baker, Columbia, Anderson, Fritchie, Studebaker, Riker, Milburn<\/strong> ve di\u011ferleri taraf\u0131ndan \u00fcretilmi\u015ftir.<\/p> \u0130\u00e7ten yanmal\u0131 motorlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda daha yava\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, 1900\u2019lerin ba\u015flar\u0131nda baz\u0131 avantajlar\u0131ndan dolay\u0131 tercih edilmekteydi. Petroll\u00fc otomobillerde bulunan sars\u0131nt\u0131, koku ve g\u00fcr\u00fclt\u00fc gibi olumsuz y\u00f6nler elektrikli otomobillerde yoktu. Elektrikli otomobillerin petroll\u00fc otomobillerde s\u00fcrme esnas\u0131nda en b\u00fcy\u00fck problem olan vites de\u011fi\u015ftirme gibi bir problemi yoktu. Elektrikli otomobiller zenginlerin \u015fehir i\u00e7i ula\u015f\u0131mda uzun menzilin gerekmeyece\u011fi \u015fekilde bir kullan\u0131mda tercih edilmi\u015fti. Petroll\u00fc otomobillerin bir di\u011fer dezavantaj\u0131 ise motoru \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in elle kurulan bir kola gereksinim duymas\u0131yd\u0131, kolun kurulmas\u0131 i\u00e7in fiziksel olarak bir \u00e7aba harcamak gerekiyordu. Elektrikli otomobiller bu sebeplerden kad\u0131nlar i\u00e7in de kullan\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamaktayd\u0131.<\/p> 1911 y\u0131l\u0131nda New York Times, elektrikli otomobilleri petrol yak\u0131tl\u0131 otomobillerden daha temiz olmas\u0131, daha sessiz olmas\u0131 ve daha ekonomik olmas\u0131 sebebiyle ideal olarak kabul etmekteydi. 2010 y\u0131l\u0131nda rapor edilen bu 1911 tarihli habere, Washington Post \u015f\u00f6yle bir yorum katm\u0131\u015ft\u0131r; Thomas Edison\u2019un kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131ran elektrikli otomobil bataryalar\u0131na olan benzer g\u00fcven eksiklikleri g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de s\u00fcrmektedir.<\/p><\/blockquote> Bu \u00f6rneklerden hareketle; bir sekt\u00f6r\u00fcn erken d\u00f6nemlerinde her biri, bir di\u011ferinden tasar\u0131m ve teknoloji bak\u0131m\u0131ndan ciddi farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren bir s\u00fcr\u00fc \u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fidi ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p> <\/p> ARIKOVANI \u00d6rne\u011fi<\/strong><\/p> Ortalama bir ar\u0131 kolonisi kovadan alt\u0131 ya da daha fazla km uzakta arama yapabilir ve iki km’lik bir mesafede bulunan bir \u00e7i\u00e7e\u011fi bulma olas\u0131l\u0131klar\u0131 %50’den fazlad\u0131r. Ar\u0131lar bunu nas\u0131l ba\u015far\u0131yorlar ? \u00d6ncelikle kovan \u00e7evresindeki alan\u0131 taramak i\u00e7in bir grup izci ar\u0131 g\u00f6nderiyorlar. Bir izci ar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcnen bir bal \u00f6z\u00fc kayna\u011f\u0131 bulunca, geri gelip sekiz fig\u00fcr\u00fc \u00e7izen bir dans yapar; hareketlerinin \u015fiddeti, bir \u015fekilde, bal \u00f6z\u00fc kaynaklar\u0131 bulan toplay\u0131c\u0131lar\u0131n arkas\u0131na daha az ar\u0131 tak\u0131l\u0131r ve baz\u0131 durumlarda bulunan toplama alanlar\u0131 tamamen terk edilir. Sonu\u00e7, toplay\u0131c\u0131 ar\u0131lar\u0131n de\u011fi\u015fik nektar kaynaklar\u0131na hemen hemen m\u00fckemmel bir \u015fekilde da\u011f\u0131lmas\u0131d\u0131r; yani, aramaya harcad\u0131klar\u0131 zaman ve enerjiyle m\u00fcmk\u00fcn olabilecek en fazla g\u0131day\u0131 toplarlar. Ar\u0131 kolonisinin beslenme sorununa dahiyane bir kolektif \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr bu.<\/p> Koloni bu \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc nas\u0131l bulmu\u015ftur? \u0130zcileri farkl\u0131 y\u00f6ne g\u00f6nderirler, en az\u0131ndan birinin en iyi \u00e7i\u00e7ek alan\u0131n\u0131 bulup d\u00f6n\u00fc\u015fte iyi bir dans yaparak besin kayna\u011f\u0131n\u0131n nerede bulundu\u011funu kovana bildirece\u011fine g\u00fcvenirler.<\/p> Bili\u015fsel \u00e7e\u015fitlili\u011fin \u00f6nemli olmas\u0131, farkl\u0131 fakat tamamen bilgisiz insanlardan bir grup kurarsan\u0131z, bu kolektif bilgeliklerinin bir uzman\u0131nkinden daha \u00fcst\u00fcn olaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Fakat farkl\u0131 d\u00fczeylerde bilgi ve i\u00e7g\u00f6r\u00fc sahibi ki\u015filerden bir grup kurarsan\u0131z, \u00f6nemli kararlar\u0131 onlara emanet etmek, ne kadar zeki olurlarsa olsunlar karar\u0131 bir – iki ki\u015fiye b\u0131rakmaktan daha iyi olacakt\u0131r.<\/p> En \u00f6nemlisi, “karar verme”, “politika belirleme” ya da “strateji” gibi \u00e7ok geni\u015f alanlarda herhangi bir ki\u015finin uzmanla\u015fabilece\u011fini g\u00f6steren ger\u00e7ek tek bir delil yoktur. Ancak bunun aksi \u00e7ok fazla “kolektif olmayan karar ve strateji” \u00f6rnekleri g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p> <\/p> <\/p> UZMANLIK VE TAHM\u0130NC\u0130L\u0130K<\/strong><\/p> Armstrong; “Uzmanlar\u0131n de\u011fi\u015fimi \u00f6ng\u00f6recek \u015fekilde g\u00fcvenilir enformasyona ve bunu etkili bir \u015fekilde kullanma yetene\u011fine sahip olmas\u0131n\u0131 bekleriz. Oysa asgari bir d\u00fczeyin \u00f6tesinde uzmanl\u0131\u011f\u0131n de\u011fi\u015fimi tahmin etmek bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok az de\u011feri vard\u0131r. Bir\u00e7ok uzman\u0131n tahminleri k\u00f6t\u00fc olsa bile, birka\u00e7 b\u00fcy\u00fck ustan\u0131n m\u00fckemmel tahminlerde bulundu\u011funa dair delil de yoktur. Armstrong’a g\u00f6re ‘tek bir uzman\u0131n do\u011fruluk iddialar\u0131n\u0131n pratikte bir de\u011feri olmad\u0131\u011f\u0131’ anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Armstrong’un ‘seer-sucker’ (k\u00e2hin – enayi) teorisinin kayna\u011f\u0131 da budur. “Kahinlerin var olmad\u0131\u011f\u0131na dair ne kadar delil bulunursa bulunsun, enayiler k\u00e2hinleri var etmek i\u00e7in para \u00f6deyeceklerdir.<\/p> GRUP D\u00dc\u015e\u00dcNCES\u0130<\/strong><\/p> Surowiecki’ye g\u00f6re “bir grup \u00fcyelerinin benzer ge\u00e7mi\u015flere ve d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imlerine sahip oldu\u011fu bir fenomen olup, grup kararlar\u0131n\u0131 verme yetene\u011fini olumsuz etkileyen bir sonu\u00e7 do\u011furur. Surowiecki, grup d\u00fc\u015f\u00fcncesi kavram\u0131n\u0131n zararl\u0131 bir \u015fekilde etki etti\u011fini belirtir. Grup d\u00fc\u015f\u00fcncesi, sans\u00fcr veya insanlar\u0131n fikirlerini ifade etmelerini engelleyerek \u00e7al\u0131\u015fmaz. Aksine, alternatif yorumlar\u0131 (bu ba\u011flamda “kar\u015f\u0131tl\u0131k” olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r) imkans\u0131z, olas\u0131l\u0131ks\u0131z veya olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck gibi g\u00f6sterir. Bu nedenle grup d\u00fc\u015f\u00fcncesi, gruplar\u0131n hata yapabileceklerini veya s\u00fcre\u00e7lerinin eksik oldu\u011funu bile d\u00fc\u015f\u00fcnmedikleri i\u00e7in \u00f6zellikle tehlikelidir. Bu, felakete yol a\u00e7abilir.”<\/p> Bilimsel ara\u015ft\u0131rma genellikle otoriter kontrol olmaks\u0131z\u0131n ilerler. Bunun yerine, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan bilim insanlar\u0131 birbirleriyle i\u015fbirli\u011fi yaparlar. Bu, bilim insanlar\u0131n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan gelmeleri ve \u00e7e\u015fitli ilgi alanlar\u0131na ve uzmanl\u0131klara sahip olmalar\u0131 nedeniyle \u00e7e\u015fitli bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 garanti eder. \u0130\u015fbirli\u011fi ve \u00e7e\u015fitlilik, Surowiecki taraf\u0131ndan bilge bir kalabal\u0131\u011f\u0131n temel unsurlar\u0131 olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6rnekle, bu unsurlar\u0131n birbirlerini nas\u0131l destekleyebilece\u011fini g\u00f6sterir. Yani, i\u015fbirli\u011fi y\u00f6ntemi grup i\u00e7inde \u00e7e\u015fitlili\u011fi sa\u011flar. Her ikisi bir arada bulundu\u011funda ve birbirlerini desteklediklerinde, kalabal\u0131k (bilimsel toplum) daha bilge olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok daha y\u00fcksektir.<\/p> Her yan\u0131m\u0131z\u0131 uzmanlar\u0131n ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde, se\u00e7kinlere daha az, kolektif akl\u0131m\u0131za yani kitlelerin bilgeli\u011fine daha \u00e7ok g\u00fcvenmemiz gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok ak\u0131ldan ak\u0131ldan \u00e7ok \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. O y\u00fczden bireysel varsay\u0131mlar\u0131n alt \u00fcst oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p> James Surowiecki’nin “Kitlelerin Bilgeli\u011fi” kitab\u0131ndan \u00f6ne \u00e7\u0131kan baz\u0131 notlar;<\/p> <\/p> YAZAR :\u00a0MERT MEHMET \u015eENER<\/strong><\/p> James Surowiecki’nin Kitlelerin Bilgeli\u011fi Kitab\u0131n\u0131n 1.b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden baz\u0131 al\u0131nt\u0131la yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p> G\u00d6RSELLER\u0130N KAYNAKLARI:<\/p> https:\/\/corporatefinanceinstitute.com\/resources\/management\/groupthink-decisions\/<\/a><\/p> https:\/\/www.logotech.com\/blog\/post\/a-history-of-the-auto-industry<\/a><\/p><\/figure><\/div>
![\"\"](\"https:\/\/mertmehmetsener.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/image-3.png\")
<\/figure><\/figure><\/div>
![\"\"](\"https:\/\/mertmehmetsener.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/image-4.png\")
<\/figure><\/div>
![https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_the_electric_vehicle#\/media\/File:EdisonElectricCar1913.jpg<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bu i\u00e7erikte kolektif d\u00fc\u015f\u00fcnme, uzmanl\u0131k yan\u0131lg\u0131s\u0131 ve \u00e7o\u011funlu\u011fun bilgeli\u011fi kavramlar\u0131na odaklan\u0131lacakt\u0131r. Kolektif zeka, grup i\u00e7indeki bireylerin bilgi ve yeteneklerini bir araya getirerek daha iyi kararlar […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":187,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[85,93,91,94,92,88,87,95],"class_list":["post-186","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-karar-alma-ve-bakis-acisi","tag-collectiveintelligence","tag-bee","tag-choices","tag-colony","tag-decisionmaking","tag-expert","tag-groupthink","tag-management"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/akil-akildan-u\u0308stu\u0308ndu\u0308r.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/186","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=186"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/186\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":196,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/186\/revisions\/196"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/187"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=186"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=186"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mertmehmetsener.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=186"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}](\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_the_electric_vehicle#\/media\/File:EdisonElectricCar1913.jpg\"){kind=link}